Synonimy: α-propyloaminopentiofenon,α-PaPP, N-propylpentedron
N-propylopentedron (NPP) jest substancją psychoaktywną, pochodną katynonu,
w której do grupy aminowej przyłączono grupę propylową. N-propylopentedron (NPP) strukturalnie zbliżony jest do pentedronu.
N-propylopentedron (NPP) tak jak inne katynony wykazuje działanie psychostymulujące, przejawiające się euforią, przypływem energii, wzrostem empatii, gadatliwością, pobudzeniem psychoruchowym, zmniejszeniem apetytu i zapotrzebowania na sen. Mechanizm działania katynonów i tym samym N-propylo-pentedronu (NPP) polega najprawdopodobniej na wzroście uwalniania dopaminy oraz noradrenaliny z zakończeń nerwowych. W przypadku przedawkowania N-propylopentedronu (NPP) obserwuje się objawy zespołu sympatykomimetycznego tj.: tachykardię, podwyższenie ciśnienia tętniczego i temperatury ciała, ataki paniki i agresji, silne pobudzenie psychomotoryczne i halucynacje. Brak jest danych dotyczących aktywności farmakologicznej N-propylo-pentedronu (N-PP).
W literaturze dostępne jest natomiast doniesienie dotyczące przypadku celowego przyjęcia dużej ilości proszku zawierającego N-propylopentedron, którego skutkiem był zgon kobiety (Majchrzak i współaut.). W pracy tej analizie poddano zarówno materiał sekcyjny jak również materiał w postaci proszku, który został spożyty przez denatkę przed śmiercią. W materiale pobranym pośmiertnie w postaci krwi, płynu z gałki ocznej, oraz wycinków tkanek wątroby, nerek i mózgu stwierdzono wysokie zawartości N-PP, którego spożycie stanowiło bezpośrednią przyczynę śmierci. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez partnera osoby zmarłej, kobieta cierpiała na depresję i alkoholizm. W przeszłości cierpiała ona na zaburzenia na tle nerwowym i psychiatrycznym oraz była ona leczona szpitalnie, a w roku 2014 przeszła nieudaną próbę samobójczą. W Sylwestra 2014 roku po awanturze ze swoim partnerem wyszła z domu. Około godz. 0:30 kobieta powróciła będąc pod wpływem alkoholu. Jak podaje jej partner, kobieta usiadła na stole, wyjęła z kieszeni torebkę z białym proszkiem i nabrała płaską łyżeczkę do herbaty, włożyła do ust i przeżuła, po czym czynność tą powtarzała, aż do spożycia całego proszku zawartego w opakowaniu. Następnie kobieta wyszła do łazienki, aby wziąć kąpiel. Po krótkiej chwili jej partner usłyszał wołanie o pomoc. Kobieta stwierdziła, że nie czuje nóg i nie może chodzić. Po wejściu do łazienki mężczyzna zobaczył, że jego partnerka ma konwulsje, po czym straciła przytomności i obsunęła się na podłogę. Mężczyzna wezwał pogotowie i rozpoczął udzielanie pierwszej pomocy. Dalsza resuscytacja była prowadzona przez funkcjonariuszy policji i załogę karetki pogotowia ratunkowego. O godz. 02:40 stwierdzono śmierć kobiety. Na podstawie przeprowadzonej sekcji zwłok u denatki stwierdzono: obrzęki płuc i mózgu oraz zatory krwi w organach wewnętrznych. Stwierdzono, że przyczyną śmierci była ostra niewydolność oddechowa. W wyniku przeszukania w mieszkaniu ujawniono ślady białego proszku jak również blistry z lekami Sevredol, MST Continus, Haloperidol, Controloc 20 i amitryptyliną.
W materiale sekcyjnym, najwyższe stężenie N-PP stwierdzone zostało w wątrobie (5,9 – 6,0 µg/g). W płynie gałki ocznej stwierdzono stężenie na poziomie 4,2 – 4,4 µg/g, we krwi 3,1 – 3,2 µg/g, w nerkach 5,4 µg/g, natomiast najniższe stężenie N-PP stwierdzono w mózgu (2,1 – 2,3 µg/g). Śmierć kobiety nastąpiła na skutek spożycia dużej ilości, najprawdopodobniej około 10 g proszku zawierającego N-PP, podczas gdy średnie dawki katynonów przyjmowane przez osoby nieuzależnione zawierają się w szacunkowych granicach 20 – 200 mg.
Status prawny N-PP w Polsce
α-propyloaminopentiofenon (N-PP) jest wymieniony w wykazie nowych substancji psychoaktywnych stanowiącym załącznik nr 3 do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 sierpnia 2018 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1591 z późn. zm.). Zgodnie z art. 4 pkt. 11a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii z 29 lipca 2005 r. (tekst. jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 852, 1655, 1818, z 2020 r. poz. 322, 1337) α-propyloaminopentiofenon (N-PP) stanowi nową substancję psychoaktywną.
α-propyloaminopentiofenon (N-PP) został wciągnięty na listę nowych substancji psychoaktywnych Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 17 sierpnia 2018 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1591) w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych obowiązującym od dnia 21 sierpnia 2018 r., a więc równocześnie z dniem obowiązywania Ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawyo przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. 2018 poz. 1490).
Źródła:
- Uchwała nr 8/2017 Zespołu do spraw oceny ryzyka zagrożeń dla życia ludzi związanych z używaniem nowych substancji psychoaktywnych z dnia 14 września 2017 r.;
https://gis.gov.pl/wp-content/uploads/2018/06/Uchwa%c5%82a-nr-8-2017.pdf - M. Majchrzak, R. Celiński, T. Kowalska, M. Sajewicz, Fatal case of poisoning a new cathinone derivate: α-propyloaminopentiophenone (N-PP), Forensic Toxicology, 36, 525–533 (2018);
https://link.springer.com/article/10.1007/s11419-018-0417-x - J.B. Zawilska, J. Wojcieszak, Designer cathinones – an emergency class of novel recreational drugs. Forensic Sciences International 231: 42-53